Yürütücü İşlevsellik/Otizm

Bir takım bilgilere odaklanabilmek, akılda tutabilmek, dikkat dağıtıcı unsurları göz ardı edebilmek, bilgiler arasında geçiÅŸ yapabilmek, bir ÅŸirketin gelir ve giderlerini yöneten muhasebe kontrol sistemine sahip olmak gibidir. Harvard GeliÅŸen Çocuk Merkezinin tanımına göre: Beynimizde, aynı anda birden fazla bilgi geldiÄŸinde odaklanmamıza, planlar yapmamıza ve gözden geçirebilmemize yardımcı bir grup beceriye yürütücü(yönetici) iÅŸlevsellik denir. 

Yürütücü fonksiyon becerilerinin uygulandığı deneyimler, destekleyici iliÅŸkiler ile geliÅŸme potansiyeli olan bu iÅŸlevler zihinsel esneklik, öz kontrol gibi pek çok noktada etkiye sahip. Çocukların okulda dikkatini öÄŸretmene verebilmeleri, anlatılanları dinleyerek doÄŸru yanıtlar üretmeleri, yetiÅŸkinlerin iÅŸ yaÅŸamlarında organizasyon, ekip çalışması ve üretkenlik gibi özelliklerin ortaya çıkımı yönetici iÅŸleve baÄŸlı. Kimi noktada baÅŸarı üzerinde IQ’’dan daha etkili olduÄŸu da söylenebilir. Yönetici iÅŸlev beyindeki baÄŸlantıları doÄŸru yönlendiremediÄŸi durumlarda bir çok güçlüÄŸün yaÅŸanması kaçınılmazdır. Özellikle Otizmde bu zorluklar oldukça belirgindir. 

Küçük yaÅŸlarda yetiÅŸkin desteÄŸi ve düzenlemesi ile yürütücü iÅŸlevselliÄŸin desteklenmesi mümkün olmaktadır. ÇocuÄŸun geliÅŸim düzeyine göre yarı yapılandırılmış etkileÅŸimler ile kendi kendini organize edebilmesinin desteklenmesi mühimdir. Çocukla etkileÅŸim kurulacak ortamın düzenlenmesi, tahmin edilebilir düzen oluÅŸturulması, tutarlı bir ÅŸekilde yapılan oyun geçiÅŸleri zaman duygusu geliÅŸmemiÅŸ çocuklar için organize olabilme fırsatı verir. 

Yürütücü iÅŸlevsellikte güçlük yaÅŸayan çocukların bireysel farklılıklarına dikkat vermek oldukça önemlidir. Sesler, görseller, hareket gibi hislere verdiÄŸi tepkiler aşırı duyarlı ya da duyarsız olabilir. Dili anlamada, oyuncakları manipüle edebilmekte, fikir oluÅŸturabilmede güçlük yaşıyor olabilir. ÇocuÄŸunuzu benzersiz kılan tüm bu farklılıklar yürütücü iÅŸlevselliÄŸin önünü kapatabilir. 

ÇocuÄŸun ilgilerinin takip edildiÄŸi, iki yönlü etkileÅŸimleri ve düÅŸünceleri geniÅŸleten floortime, iliÅŸki kurma ve doÄŸaçlamayı güçlendirerek yürütücü iÅŸlevlerin geliÅŸimine teÅŸvik eder. Sürprizlerle baÅŸa çıkmayı, sosyal problem çözmeyi, fikir üretmeyi destekler. ÇocuÄŸun yönetmen olduÄŸu floortime uygulamalarında, sizin desteÄŸiniz yürütücü fonksiyonları iÅŸlevselleÅŸmesini destekleyebilirsiniz.

Emre TaÅŸdöndüren