Duygusal / Duyusal Regülasyon / Stres
(Yeşil renkte yazılmış kelimelere tıklayarak bahsi geçen konunun detaylarına ulaşabilirsiniz)
Bir çocuğun gelişimini incelediğimizde, ona duyusal ve duygusal bir mercekle bakarız. Bunun nedeni, duyusal modülasyon ve duygusal düzenlemenin çocuğun davranışının bütün bir resmini oluşturmak için birlikte çalışmasıdır. Biri veya diğeri olmadan, herhangi bir terapötik müdahale aradığımız sonuçları vermeyebilir.
Erken yaşta gelişen benlik duygusundan ve mizaç ile kişilik arasındaki farktan kısaca bahsetmeden olmaz.Bazıları mizacı kişiliğin arkasındaki "neden" olarak adlandırır ve birçok yönden öyledir. Kişilik bireyin çevresine, kendine özgü bir biçimde uyumunu sağlayan psiko-fizikal güçlerin dinamik bir örüntüsüyken, mizaç duygusal yapısının kalıtımsal yönüdür. Örneğin bazı insanların sakin, bazılarınınsa aceleci olması mizaç "huy" üzerinden tanımlanabilecek kişiliği oluşturan psiko-fizikal yapının bir öğesidir.
Ebeveynler, güçlü ve zayıf yönleri hakkında ipuçları veren bir çocuğun mizacını besleyebilir. Kişilik yıllar içinde gelişir ve eğitim, sosyal durum ve yaşam olaylarının stresinden etkilenebilir. Kişiliğin özellikleri tutarlıdır, ancak pek çok şekilde ifade edilebilir.
Duygusal Öz Düzenleme nedir?
Dr. Stuart Shanker , uzun yıllar boyunca yaptığı duygu düzenlemesi araştırmaları sırasında şunu farketti; çocukların stresle karşılaştıkları her seferinde beyinlerinin enerji tüketen süreçlerle yanıt verdiğini ve ardından enerji harcamasından kurtulmak için restoratif süreçlerin izlediğini gözlemledi. Bu nedenle, duygusal öz düzenlemeyi bir çocuğun o anda çevresel stres faktörlerine ne kadar etkili tepki verdiğini ve çabadan ne kadar verimli bir şekilde kurtulduğunu tanımlar.
Herhangi bir durumda yalnızca yaramazlık yapan bir çocuk ile stres davranışı gösteren bir çocuk arasında fark vardır. Stres davranışı gösteren bir çocuk, eylemlerinin ya da eylemlerinin nedeninin tam olarak farkında değildir. Stresli bir durumda davranış repertuarı sınırlanır.
Dr.Shanker’ın Beş Stres Alanı
Bir çocuğun davranışlarını etkileyen stres düzeyini azaltmaya yardımcı olmak için, önce beş alanda stres faktörlerini tanımada fayda var:
1) Biyolojik Stresörler - Gürültüler, kalabalıklar, çok fazla görsel uyarı, yetersiz egzersiz, uykusuzluk, abur cubur yeme
Bu alan, enerjiyi yakmanın ve onu geri kazanmanın fizyolojik sürecini ifade eder. Beslenme, uyku ve egzersizden etkilenen sensörimotor zorlukları ve duyusal adaptif yanıtları içerir.
2) Duygusal Stresörler - Hem olumlu hem de olumsuz güçlü duygular
Bu alan, çocuğun duygularını anlamasına ve yönetmesine ve bunaldığında ne yapacağına ilişkindir. O anda duygularını ifade etmek için bir dil geliştirdiler mi? Mizaç burada bir rol oynar. Duygusal alan biyolojik alanı da etkileyebilir.
3) Bilişsel Stresörler - Belirli türdeki bilgileri işlemede zorluk
Bu alan, hafıza, bilgi işleme, akıl yürütme, problem çözme, dikkati değiştirme ve sürdürme, öz farkındalık ve düşünce sıralaması - bir hedefe ulaşmak için adımların nasıl planlanacağını ve uygulanacağını içerir.
4) Sosyal Stresörler - Sosyal ipuçlarını kavramada veya davranışların başkaları üzerindeki etkisini anlamada zorluk
Bu alan, ilişki becerilerine ve kalıcı arkadaşlıklar kurma, sırayla sohbet etme, sosyal ve sözlü olmayan ipuçlarını alma ve duyguların diğer insanların davranışlarını nasıl etkilediğini anlama gibi sosyal durumlarda davranışı uyarlama becerisini içerir.
5) Prososyal Stresörler - Diğer insanların stresiyle baş etmede zorluk
Bu alan, manevi, estetik, insani ve entelektüel gelişim ve iç standartlar ve değerlerle ilgilidir. Empati, bencillik, sosyal sorumluluk, grup dinamikleri içinde başkalarıyla bağlantı kurma ve ben merkezli düşünceden biz merkezli düşünceye yumuşak geçişi devreye sokar.
Tüm bu stres faktörleri, bir çocuğun duygularını düzenleme becerisini etkiler. Peki doğru adaptif tepki ile fizyolojik bir şekilde deneyimledikleri bir duyguyu anlamazlarsa, kendilerini nasıl düzenleyebilirler?
Ergoterapi ve DIR Floortime yakşalımları, öz düzenlemeyi geliştirmek için dikkati odaklamak, dikkat dağıtıcı unsurları filtrelemek, dürtüleri kontrol etmek ve başa çıkma ve sakinleştirme davranışları üzerinde çalışarak çocuğunuzun duygusal düzenleme becerilerine yardımcı olabilir.